A odisea dos irmáns Fraga

   Nos anos 60 a emigración a América foi substituída pola emigración a Europa. Miles de mozos españois, e entre eles moitos galegos, marcharon a Alemaña, a Suíza e en menor medida a Francia ou ao RU buscando uns soldos que lles permitisen aforrar e volver a Galicia onde logo montarían un pequeno negocio co que vivir máis desafogadamente.

  Diso dan fe os moitos bares con nomes como Zurich ou Ginebra (ou Chaussy!) que poboaban a xeografía galega. Moitos acadaron ese soño e outros presumiron de logralo vindo durante o verán conducindo coches co D alemán ou a bandeira suíza na matrícula.

  Pero outros non tiveron tanta sorte e sufriron malas experiencias. Esta historia entra nesa segunda categoría.

 

  No lugar de Cestaños viviron Manuel Fraga Castro (1908-1983) e Manuela del Río Botana (1908-1985), matrimonio que tivo 3 fillos: Manuel, Hipólito e Juan Jesús.

  En xuño de 1962, cando tiñan 27 e 24 anos respectivamente, Manuel e Juan Jesús, como tantos outros mozos, decidiron emigrar a Suíza cheos de ilusión. Ao principio as cousas non lles foron mal, pero logo Jesús caeu vítima dunha enfermidade mental. Manuel coidábao como podía, pero vendo que Jesús empeoraba cada día que pasaba en Suíza, decidiu volver con el á casa familiar en Parada.

  O 19 de decembro de 1963 ambos os dous colleron o tren acompañados de moitos outros emigrantes (entre eles varios amigos seus) que volvían para pasar as vacacións do Nadal en Galicia.

  Pero non só estaba enfermo Jesús. A Manuel a tensión de tanto tempo coidando do seu irmán tamén lle pasara factura e tivo un ataque de tolemia. En Lyon metéuselle na cabeza que o tren non viaxaba na dirección axeitada e a pesar dos esforzos dos compañeiros por detelo, saíu do tren completamente alterado.

  En xaneiro a familia tivo noticias del. Resulta que estivo vagando sen rumbo por varias cidades francesas ata que en Perpiñán foi recollido en estado de inconsciencia pola policía francesa e internado no hospital da cidade. Afortunadamente reaccionou ben ao tratamento e xa recuperado escribiu aos seus pais para informalos. Pero el non sabía que pasara co irmán menor.

  Manuel Fraga, que entón contaba con 56 anos, cheo de angustia informou a Policía coruñesa dos feitos a mañá do 4 de xaneiro, rogando que fixesen todo o posible por localizar a Jesús, a quen supoñía perdido nalgunha cidade de Francia.

  O día que iniciou tan mal cambiou de signo coa chegada de Manuel, a quen fora a buscar a Francia Manuel Ríos Raña, un amable veciño de Cestaños. Pero non parou aí a alegría porque por fin a familia tivo noticias do fillo menor.

  Antes de que a Policía contactase coa Interpol un hospital psiquiátrico de Xirona informou que alí estaba internado Jesús, seguramente entregado polas autoridades francesas.

 

  Así acabou felizmente esta historia. Os dous irmáns volveron a Galicia e viviron longos anos. Manuel permaneceu solteiro. Juan Jesús casou con Flora Caamaño del Río coa que tivo dous fillos. Morreu en 2021 con 82 anos de idade e está soterrado en Pastoriza (Arteixo).